Login: 
Hasło: 
 
» Kultura i Historia 
Jastkowska rocznica., TKot,
2007-08-13 20:26:37
obrazGrób twój żołnierski z krzyżykiem brzozowym,
Czwartaka czapka z orzełkiem na grobie,
Tabliczka…napis: „Zginął pod Jastkowem
Dnia…roku…Polska niech się przyśni tobie”,
A wkoło krzyże wciąż trzymają warty
w polu, na którym umierał pułk czwarty.


Władysław Broniewski
"Pamiętnik 1918-1922"


Przytoczony wiersz żołnierza boju pod Jastkowem stanowił motto tegorocznych obchodów 92 rocznicy bitwy pod Jastkowem, która rozegrała się tutaj w dniach 31 lipca do 3 sierpnia 1915 roku między pułkami I Brygady Legionów Polskich walczących u boku 106 Dywizji piechoty wojsk austro-węgierskich i armią rosyjską. W bitwie poległo 108 żołnierzy austriackich, których pochowano początkowo w zbiorowej mogile w Jastkowie, a w 1930 roku ich szczątki przeniesiono na cmentarz wojenny w Garbowie. Poległo i zmarło z ran również 128 legionistów, a ich nazwiska widnieją na nagrobkach i na ścianie usytuowanej za pomnikiem. Szczególnym męstwem wyróżnił się 4. Pułk Piechoty pod dowództwem płk. Bolesława Roi, który to pułk pod Jastkowem poniósł duże straty (70 zabitych i ok. 200 rannych). Była to pierwsza bitwa nowo sformowanego pułku.

Organizatorem uroczystości rocznicowych był Komitet Pamięci Rocznicy Bitwy pod Jastkowem, który stanowiły następujące organizacje: Stowarzyszenie Żołnierzy i Sympatyków 4. Pułku Piechoty Kielce-Bukówka, Związek Piłsudczyków oddział Lublin oraz Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Jastkowskiej, przy wielkiej życzliwości ks. Pawła Kuzioły. Uroczystości rozpoczęły się mszą św. w kościele p.w. Matki Boskiej Królowej Polski w Jastkowie, odprawioną w intencji poległych legionistów. Z kościoła poczty sztandarowe i pozostali uczestnicy przeszli na cmentarz legionowy, gdzie ks. Paweł Kuzioła wraz z uczestnikami pomodlił się w intencji poległych. Prezes Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Jastkowskiej, Teresa Kot przywitała wszystkich przybyłych, m. in. gości: Marszałka Województwa Lubelskiego Jarosława Zdrojkowskiego, przedstawiciela Wicewojewody Lubelskiego Marka Krakowskiego, przedstawiciela Prezydenta Miasta Lublin, przybyłych z Kielc przedstawicieli Stowarzyszenia Żołnierzy i Sympatyków 4. Pułku oraz uczestników piątego Marszu Legionów, zorganizowanego przez Związek Piłsudczyków oddział Lublin. W tym roku w marszu, którego trasa prowadziła z pl. Litewskiego przez Dąbrowicę, kopaninę do Jastkowa, uczestniczyło 50 osób, w tym harcerze, m. in. Legionu Harcerskiego im. Hieronima Dekutowskiego ps. Zapora z Poniatowej . W uroczystości uczestniczyły także poczty sztandarowe szkół im. Piłsudskiego z Niedrzwicy, Mełgwi i z Jastkowa oraz poczty sztandarowe organizacji kombatanckich. Gminę reprezentował klub radnych „Prawo i Rodzina". W uroczystościach nie uczestniczył ani wójt, ani zastępca, co wywołało konsternację wśród obecnych, zarówno mieszkańców naszej gminy, jak i gości.

Po przywitaniu gości Prezes TPZJ, Teresa Kot, przypomniała historię bitwy, podkreślając tragizm Polaków walczących w I wojnie światowej, w tym i pod Jastkowem, przeciwko sobie w armiach zaborczych. Po wystąpieniu Pani Prezes głos zabierali goście, podkreślając w swych przemówieniach rangę bitwy dla historii naszej małej ojczyzny i proces przywracania pamięci o niej. Często mówiono także o tworzeniu tradycji i konieczności przekazywania jej coraz młodszym. W tym roku młodzież nie zawiodła – pomagała aktywnie w pracach organizacyjnych, a także, zważywszy na wakacje, przybyła na uroczystości niezorganizowana, z pocztami sztandarowymi lub maszerując szlakiem bitwy.

Miłym i niespodziewanym akcentem tegorocznych uroczystości było uhonorowanie przez Stowarzyszenie Żołnierzy i Sympatyków 4. Pułku Prezes TPZJ, Teresy Kot i Marii Kopycińskiej-Lehun pamiątkowym Pierścieniem Czwartaków „za szczególne zasługi w krzewieniu i utrwalaniu tradycji czwartackich”. Pierścień wręczała wiceprezes Stowarzyszenia Zofia Wieczorek-Nowak.

Pamiątkowy Pierścień Czwartaków został ustanowiony w 1935 roku, w 15-lecie reaktywowanego 4. Pułku Piechoty przez Kapitułę Pierścienia. Kapituła składała się z podoficerów 4. Pułku, miała swój statut i nadawała pierścień osobom bardzo zasłużonym i podoficerom własnego pułku odchodzącym do rezerwy po 15 latach służby. Pierwszym prezesem Kapituły był chor. Stanisław Piątkowski. Pierścień Czwartaków przed wojną otrzymali: Marszałek J. Piłsudski, Prezydent I. Mościcki, wówczas gen. Dywizji E. Rydz-Śmigły, premier W. Sławek, gen. J. Zulauf i proboszcz kościoła garnizonowego w Kielcach ks. płk Cieśliński. Po wojnie Stowarzyszenie Żołnierzy i Sympatyków 4. Pułku reaktywowało nadawanie Pierścienia Czwartaków i po raz pierwszy nadało go w 1995 roku Prymasowi J. Glempowi. Pierścień otrzymał także papież Jan Paweł II.

Następnym punktem uroczystości było złożenie kwiatów pod pomnikiem legionistów, a na koniec Marszałek Województwa Pan Jarosław Zdrojkowski rozdawał uczestnikom okolicznościową, niewielką publikację. Jest to reprint broszury „Legiony w bitwach”, która ukazała się blisko 100 lat temu w Stanach Zjednoczonych i miała na celu informowanie Polonii o Czynie Niepodległościowym. Stanowi ona zbiór relacji bezpośrednich uczestników bitew legionowych, m. in. bitwy pod Jastkowem. Nasza publikacja, poza dedykacją Marszałka Województwa Lubelskiego, zawiera również wstęp autorstwa Teresy Kot. Została wydana w niewielkim bibliofilskim nakładzie, w którym poszczególne egzemplarze są numerowane. Na zasadność jej wydania zwrócił uwagę członek naszego Towarzystwa, kolekcjoner dr Wojciech Orłowski, któremu za tę cenną inicjatywę w ciepłych słowach podziękowała Prezes TPZJ. Wspomniana publikacja zapoczątkowała serię wydawniczą pn. „Biblioteka Jastkowska”, którą będzie wydawało TPZJ.

Po uroczystości na cmentarzu zaproszeni goście udali się na spotkanie przy herbatce do parafialnej sali katechetycznej, gdzie jeszcze długo rozmawiano.
Uczestnicy i goście oceniali uroczystość jako udaną, chociaż wydaje się, że wszystkim bardzo brakowało ceremoniału wojskowego i legionowych pieśni… Miejmy nadzieję, że nie zabraknie ich w przyszłości.

Maria Kopycińska-Lehun



O gminie Linki

Gmina Jastków

Woj.lubelskie
Powiatlubelski
Rodzaj gminywiejska
Pow.113,76 km²
Liczba sołectw25
Liczba ludności11 999
Gęstość zalud.105,5 osób/km²
Nr. Kierunkowy81
Odwiedzin: 1355404
Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Jastkowskiej 2007
Al. Warszawska 43 21-002 Jastków
Strony WWW, Lublin - Wykonanie: Left, Yak